Brennmanetene kjem – både blå og raude

I tillegg til brennmaneter som er komne til kysten i sør og kryp nordover, er det rapportert om mykje glasmanet og kormanet utanfor Møre og Romsdal.

– Vi har allereie fått inn nokre observasjonar av maneter, og ønskjer endå fleire, seier havforskar Tone Falkenhaug i Havforskingsinstituttet til NTB.

Ho seier at det er normalt at det er oppblomstring enkelte år. Det blir mellom anna styrt av straumar og vindretningar.

I ein tentakel

Sommaren er høgtid for folkeforsking. Anten du ser på maneter, krepsdyr eller fisk, kan du registrere dette hos Havforskingsinstituttet og forskingsstaden Dugnad for havet.

Dei ekstra ivrige kan følgje med og registrere manetene der dei er ved å telje maneter anten dagleg, kvar veke eller månadleg.

– Då kan ein sjå endringane over tid. Vi er avhengige av at publikum hjelper oss med observasjonane sine. På den måten kan alle følgje med på kvar manetene dukkar opp.

Maneter er rovdyr og et små dyreplankton som til dømes hoppekreps. Samtidig er maneta nyttig for enkelte fiskeynglar som har eit beskyttande slimlag. Små kvitingbarn og hestmakrell kan gøyme seg blant tentaklane utan å ta skade.

Like vondt

Den vakre blå brennmaneta kan variere mykje i fargen. Den går heilt frå mørk lilla, mørke blå og lysare.

– Blå brennmanet er vanlegast langs kysten av Sør-Noreg, men kan førekomme sporadisk langs heile kysten heilt nord til Barentshavet, seier Falkenhaug.

Den blå brennmaneta er meir varmekjær enn den raude. For kanskje 20 år sidan var dei blå manetene sjeldne. Men dei har auka dei siste ti åra. I nokre sesongar dominerer dei, akkurat som i år. Mengda har auka i takt med med den stigande havtemperaturen.

– Det er ikkje gjort studiar om kva type maneter som brenn mest. Men dei er nok nokolunde sterke, og giftstoffet i dei to manetartane er omtrent likte. Den blå er mindre og har også færre brenntråder enn dei raude, seier eksperten.

– Sidan dei raude er større, er kanskje risikoen likevel større, leggje ho til.

Brenner du deg, er rådet å vaske med sjøvatn. Ikkje bruk ferskvatn og ikkje gni. Ein kan eventuelt halde det brannutsette område i varmt vatn eller i ein varm dusj i 45 varmegrader.

Manet med kors

Det er også to glasmaneter utanfor kysten vår. Det er vanleg glasmanet og kormanet.

– Desse to artane kan lett forvekslast ved første augnekast. For å kjenne arten igjen, kan ein sjå på gonadene. Hos glasmaneta er dei ringforma, medan hos kormaneta er dei korforma, seier Falkenhaug.

Maneta er i stor grad prisgitt vêr og vind med tanke på kvar dei hamnar. Dei liker seg best i kaldt vatn.

– Når dei likevel opptrer i overflata, er det fordi straumen tek dei med seg og ofte stuar dei saman bak nes, i bukter og i hamnebasseng.

Ei raud brennmanet kan bli opptil 2 meter i diameter og ha 30 meter lange trådar.