Kronprinsesse Mette-Marit har fått nye lunger

5. juni vart det kjent at kronprinsesse Mette-Marit var sett på lista over personar som skal gå gjennom lungetransplantasjon så fort det lèt seg gjere.

Overlege og lungespesialist Are Holm ved Rikshospitalet beskreiv då ei stor og farleg forverring i kronprinsesse Mette-Marits helsetilstand dei siste tre månadene.

– På lungefunksjonsundersøkingar ser vi at ho har falle betrakteleg berre dei siste tre månadene. Dette er farleg. Derfor har vi no gjort ei grundig utgreiing, sa Holm på pressekonferansen etter at kronprinsessa var sett på transplantasjonslista.

Pasientar hamnar først i transplantasjonskøen når dei er venta å leve berre eitt til to år utan operasjon. Samtidig kan ikkje mottakaren av dei nye lungene vere for sjuk til å kunne gå gjennom inngrepet.

Immundempande medisinar

Etter ein lungetransplantasjon vil normalt pasienten puste sjølv berre få timar etter eit vellykka inngrep. Likevel står att fleire utfordringar, mellom anna må alle som går gjennom ein slik operasjon, gå på immundempande medisinar resten av livet for å førebyggje såkalla avstøtning.

– Det blir i det heile eit heilt anna type liv. Ein må vere varsam, og ein skal kjempe imot avstøtning og infeksjonar som kan lure, sa lungespesialist Olav Kåre Refvem til NTB i byrjinga av juni.

Han har vore overlege ved LHL-sjukehuset Gardermoen, no Cathinka Guldbergs sjukehus, og snakka om lungetransplantasjon på generelt grunnlag.

– Etter ti år lever cirka femti prosent, men nokre kan leve veldig lenge, sa Refvem.

– Lottospel

Fleire faktorar må oppfyllast for å bli vald som mottakar av ei ny lunge. Det er til kvar tid den pasienten som er sjukast av dei som passar lunga, og som i tillegg har best sjanse til å leve vel etter operasjonen, som blir prioritert.

– Det er litt som eit lottospel, det er eit lykketreff om ein finn den rette lunga eller ikkje. For det første er det altfor få organ tilgjengeleg til kvar tid, og av dei som er tilgjengelege, er det veldig få som kan passe, kanskje ingen med ein gong, sa Refvem til NTB.

Pasientar blir vanlegvis på intensivavdelinga i ein dag eller to etter inngrepet, før ein blir flytta til lungeavdelinga og blir der i rundt fire veker.

Familien samla

Hausten 2018 vart det kjent at kronprinsessa hadde fått konstatert ein uvanleg variant av lungefibrose. Sjukdommen medfører arrvev i lungeblærene som gjer lungene stivare og mindre elastiske. Det igjen fører til at gassutvekslinga mellom lunge og blod blir dårlegare, og pasienten får pustevanskar.

19. desember i fjor vart det kjent at kronprinsesse Mette-Marit vart førebudd på ein mogleg transplantasjon. Då hadde sjukdommen nådd eit stadium der han bidrog til kort forventa levetid utan transplantasjon av nye lunger.

Den siste tida har mykje tydd på at eit inngrep kunne vere like om hjørnet. Kronprins Haakon forkorta det offisielle besøket sitt i Japan i byrjinga av juni med éin dag, samtidig som prinsesse Ingrid Alexandra reiste heim frå studia i Australia.

– Eg synest det er viktig å komme heim og vere saman med Mette. Ho er dårleg no, sa kronprins Haakon undervegs i besøket i Japan.