Mette-Marit sett på venteliste for nye lunger

I desember i fjor vart kronprinsessa førebudd på å bli plassert på lista for transplantasjon. Då sa legane at ho stadig ikkje var dårleg nok, men at det var på tide å snakke om det.

– Alvorleg

– Utviklinga av lungesjukdommen til kronprinsessa er alvorleg. Etter ei samla medisinsk vurdering har ho no komme på lista over personar som vil gå gjennom lungetransplantasjon så fort det lèt seg gjere, seier overlege og lungespesialist Are Holm ved Rikshospitalet i ei pressemelding frå Kongehuset.

Det blir pressekonferanse om situasjonen på Rikshospitalet fredag klokka 13.30.

Kronprinsessa blir sjukmeld, og helsesituasjonen hennar får konsekvensar for programmet til kongefamilien. Sølvbryllaupsfeiringa til kronprinsparet blir utsett, og kronprins Haakon vil avgrense lengre reiser både i Noreg og utlandet i tida før og etter operasjonen.

Prinsesse Ingrid Alexandra skal også på grunn av situasjonen vere på utveksling til Universitetet i Oslo frå universitetet i Sydney og blir derfor i Oslo til hausten.

Broren, prins Sverre Magnus, skal på si side studere i Europa til hausten, men vil komme heim når situasjonen krev det, opplyser Slottet.

Høiby ber om lauslating

Mette-Marits eldste son, Marius Borg Høiby, kravde seg fredag lauslaten frå varetekt i samband med sjukdommen til mora.

Høiby sit fengsla grunna gjentakingsfare i påvente av dommen etter rettssaka som starta mot han 3. februar. Dommen er venta 15. juni.

Torsdag kveld fekk han besøk av halvsøskena sine Ingrid Alexandra og Sverre Magnus. Dei kom då rett frå Rikshospitalet.

I mai bad Høiby om å bli overført til varetekt heime på Skaugum med fotlenke, men dette vart avvist.

– Siste utveg

Ein pasient blir først sett på transplantasjonslista når forventa levetid er på eitt til to år utan inngrepet.

– Å bli sett på venteliste betyr at sjukdommen har komme til eit svært alvorleg punkt, seier Marthe Gundersen i Landsforeningen for hjarte, lunge og hjerneslag.

– I realiteten er det siste utveg. Då finst det ingen andre behandlingar, eller så er det slik at den behandlinga ein eventuelt får, ikkje påverkar den forventa levetida nok til at ein tør å vente, seier overlege Tomas Mikal Eagan ved lungeavdelinga på Haukeland universitetssjukehus til NTB.

Torsdag opplyste Oslo universitetssjukehus at åtte personar stod på ventelista. Desse pasientane er klarerte for operasjon og kan gå gjennom inngrepet på få timars varsel.

Alle lungetransplantasjonar i Noreg går føre seg på Rikshospitalet i Oslo. Der gjennomfører dei rundt 30 slike operasjonar i året.

– Lottospel

Fleire kriterium må oppfyllast for å bli valt frå lista. Det er til kvar tid den pasienten som er sjukast av dei som passar lunga, og som i tillegg har best sjanse til å leve godt etter operasjonen, som blir prioritert.

– Det er litt som eit lottospel, det er eit lykketreff om ein finn den rette lunga eller ikkje. For det første er det altfor få organ tilgjengeleg til kvar tid, og av dei som er tilgjengelege, er det veldig få som kan passe, kanskje ingen med ein gong, seier lungespesialist og tidlegare overlege Olav Kåre Refvem til NTB.

Risiko

Mottakaren av friske lunger kan puste sjølv berre få timar etter eit vellykka inngrep. Likevel står fleire utfordringar att også etter ein gjennomført operasjon.

Immunforsvaret til mottakaren kan angripe dei nye lungene i etterkant av operasjonen, i ein såkalla avstøyning. Pasienten må derfor gå på immundempande medisinar resten av livet.

– Etter ti år lever cirka femti prosent, og sjølv det er eit godt resultat. Men nokon kan leve veldig lenge, seier Refvem.

Reiste heim

Kronprinsessa fortalde om diagnosen i 2018. Då hadde ho opplevd helseutfordringar i fleire år. Den siste tida har sjukdommen openbert forverra seg, og ho har fleire gonger vist seg offentleg med pustehjelp.

Kronprins Haakon forkorta nyleg besøket sitt til Japan, samtidig som prinsesse Ingrid Alexandra reiste heim frå studia i Australia for å vere saman med mor si.

Lungefibrose medfører danning av arrvev i lungene. Dette gjer lungene stivare og mindre i stand til å ta opp oksygen. Pasienten opplever tørrhoste og kortpustaheit, og i alvorlege tilfelle kan ein oppleve andenød sjølv under kvile.