Naturvernleiaren reagerer: – Pengar trumfar alt

– Kunnskap trumfar ingenting. Pengar trumfar alt, seier Roald Østensjø, leiar i Naturvernforbundet på Haugalandet.

Reaksjonen kjem etter at Statsforvaltaren i Vestland har trekt klagen på Sveio kommune sitt løyve til omfattande terrengarbeid i Ekrene næringspark.

For dårleg undersøkt

Den 29. juli 2024 gav Sveio kommune løyve til omfattande terrengarbeid for å gjera eit tomteområde klart for sal. Løyvet omfattar mellom anna planering, massehandtering, steinknusing og bygging av tilkomstveg.

Statsforvaltaren i Vestland klaga på løyvet. Bakgrunnen for klagen var mellom anna at kunnskapen om naturmangfaldet var for dårleg.

Les også:

HTN avviser klage frå Statsforvaltaren

Fordi Statsforvaltaren i Vestland sjølv var klagar, kunne han ikkje samstundes avgjera klagen. Difor vart Statsforvaltaren i Rogaland oppnemnd som settestatsforvaltar. Samstundes fekk kommunen sitt løyve utsett iverksetjing medan klagen vart behandla.

Statsforvaltaren i Rogaland vurderte at tiltaket var i samsvar med reguleringsplanen frå 2008. Samstundes meinte han at naturverdiane var for dårleg undersøkte både i plansaka og byggjesaka.

Ekstraordinære verkemiddel

Den 14. mai 2025 bad Statsforvaltaren i Rogaland Kommunal- og distriktsdepartementet vurdera ekstraordinære statlege verkemiddel.

Statsforvaltaren bad mellom anna departementet vurdera å endra eller oppheva reguleringsplanen, innføra eit statleg byggje- og deleforbod eller ta over den underliggjande byggjesaka.

Miljøvernavdelinga skildra området som eit større myrsystem med djup myr, mogleg kystlynghei, potensial for raudlista artar og eit funksjonsområde for ein sensitiv art.

Først 25. september 2026 – 499 dagar seinare – kom svaret.

Departementet seier nei til å gripa inn. I svaret la departementet avgjerande vekt på føreseielegheit i planprosessane og skreiv at statlege inngrep kunne skapa «uheldig presedens» for andre liknande saker.

No ber Statsforvaltaren i Vestland om at klagesaka vert avslutta.

Arbeidet kan halda fram

Sveio kommune meiner dette opnar for at arbeidet kan halda fram.

– Dette var svært gode nyhende. Det hjelper å klaga og syta litt av og til, seier varaordførar Ruth Grethe Østebøvik Eriksen i Sveio kommune.

Ho er glad for at saka no ser ut til å vera ferdigbehandla.

– No kan i alle fall arbeidet med utviklinga av næringsområdet halda fram.

Østensjø reagerer på si side kraftig. Han meiner saka viser at gammal arealpolitikk og økonomiske interesser veg tyngre enn ny kunnskap.

– Eg tenkjer at det er meiningslaust. Når veit me nok? Når skal me vita nok? Det er ikkje mangel på kunnskap om verknaden av å byggja ned myr.

Han meiner avgjerda ikkje er i tråd med staten sine eigne føringar om å verna våtmark og myrområde. I oktober 2025 sende kommunal- og distriktsministeren og klima- og miljøministeren eit brev til statsforvaltarane og kommunane i landet. Der skreiv dei at kommunane bør vurdera å revidera gjeldande planar og ta ut eller redusera område der det blir opna for nedbygging av myr. 

I brevet viser statsrådane mellom anna til regjeringa si forventning om at «omdisponering og nedbygging av karbonrike areal, inkludert myr, tidevassump og andre typar våtmark og skog, blir unngått så langt som mogleg, slik at areala si evne til lagring og opptak av karbon blir halden oppe».

Gamle planar må gjennomgåast

Østensjø meiner gamle planar må gåast gjennom for å unngå nedbygging av viktige våtmarksområde.

– Det er profitt på lågt nivå, men ein katastrofe på høgt nivå. Poenget med planvask er nettopp å trekkja fram gamle planar og få dei i takt med ny kunnskap og nye realitetar. Denne planen er frå 2008. Det er gamle greier, rett og slett, seier Østensjø.

Østensjø meiner myrane må få liggja urørte.

– Ein har ingen myr å ta av. Myrane ligg der heldigvis og lagrar karbon. Det må i alle fall ikkje plussast på med å øydeleggja myrar.

Viktig næringsområde

Varaordføraren meiner derimot at utvidinga er viktig fordi det byrjar å bli fullt i næringsparken.

– Ekrene er nesten fullt, og utan nye område stoppar det opp. Me har mangel på næringstomter, så me treng kvar kvadratmeter me kan få. Det er svært viktig å få koma i gang, både for kommunen og for dei som ønskjer å utvikla området, seier ho.

Østebøvik Eriksen meiner saka ikkje først og fremst handlar om korvidt myra bør byggjast ned, men om kor mykje kommunane skal kunna stola på vedtekne reguleringsplanar.

 – For meg handlar dette ikkje om for eller imot myr. Det handlar om systemet og om at kommunane skal ha føreseielegheit når dei skal driva med næringsutvikling. Å utvikla næringsområde er tidkrevjande. Det er ikkje gjort på fire år. Me kan ikkje ha det slik at alle gamle næringsplanar skal vurderast på nytt kvar gong det kjem nye føringar, seier Østebøvik Eriksen.

Østensjø meiner utfallet viser veikskapen ved systemet. Han fryktar at konsekvensane først blir tydelege for komande generasjonar.

– Du har kanskje born, og dei får kanskje born. Det blir eit helvete ein gong i framtida.