Politiet åtvarar: Svindlarar gir seg ut for å vere politi eller bank

Det er i hovudsak eldre menneske som blir utsette for denne typen svindel, og mange er kvinner, heiter det i ei pressemelding frå politiet i Oslo førre veke. Svindlarane presenterer seg med namn og tenestestad, og i fleire tilfelle blir det også vist til eit saksnummer. Den fornærma får beskjed om at dei har vorte utsette for svindel via banken.

Telenor opplyser til NTB at dei også har blokkert meldingar som etter seiande skal vere frå politiet, der det står at mottakaren har ei ubetalt bot, bompassering eller gebyr.

Politiet understrekar at verken dei eller banken nokon gong vil be om sensitiv informasjon som bank-id eller kortopplysningar per telefon.

Jan Davidsen, leier i Pensjonistforbundet, skriv i ein e-post til NTB at dei ikkje har fått førespurnader frå medlemmer som har vore utsette for svindel i sommar. Han meiner det ikkje er overraskande, sidan mange kjenner skam over å bli lurte.

– Det er viktig å understreke at svindel handlar om profesjonell manipulering, ikkje om alder eller intelligens. Svindlarar er dyktige til å spele på kjensler som frykt, tillit og tidspress, og dette kan ramme menneske i alle aldrar, skriv Davidsen.

Derfor er eldre sårbare

Han påpeikar at mange eldre likevel er attraktive mål fordi dei oftare har sparepengar, og fordi nokon er mindre vande til digitale svindelmetodar. Mange eldre er også oppdrege til å stole på autoritetar, noko svindlarane utnyttar.

– Ingen bør føle at dei har vore «dumme» dersom dei blir lurte. Jo meir openheit vi har om dette, desto lettare blir det å førebyggje at fleire blir ramma, skriv forbundsleiaren.

Positiv utvikling, men framleis stor fare

Fagdirektør for antisvindel i Finans Norge, Gry Nergård, forklarer i ein e-post til NTB at det gjerne er kriminelle nettverk som står bak svindelen. Tal frå Finanstilsynet viser at svindeltapa auka i andre halvår 2025, etter fleire år med nedgang. For heile 2025 enda tapa på 962 millionar kroner, mot 1,228 milliardar kroner i 2024.

– Sjølv om utviklinga på årsbasis er positiv, er nivået framleis høgt, og svindel er framleis eit stort samfunnsproblem, skriv Nergård.

Ho åtvarar særleg mot tidspress som verkemiddel:

– Om nokon ringer og seier at du må handle med ein gong for å redde pengane dine, er det grunn til å vere svært skeptisk, skriv ho.

Ferien er høgsesong

Svindel rammar likevel ikkje berre eldre. Telenors tryggingssjef Thomas Kopperud beskriv fellesferien som høgsesong for svindelforsøk, og fortel at Telenor berre i juli har stansa fleire millionar svindeltelefonar. Svindlarane gir seg ut i stor grad for å vere frå PayPal og hevdar at det er belasta 200 kroner på kontoen din til kjøp av kryptovaluta.

Også Nasjonal kommunikasjonsmyndigheit (Nkom) og Økokrim har sett ein auke i svindeltelefonar i sommar. Nummera kjem spesielt frå Sverige, Danmark, Nederland og Hellas.

– Svindlarane tilpassar seg heile tida. Når ein metode blir mindre effektiv som følgje av tekniske tiltak eller auka medvit hos folk, finn dei raskt nye måtar å lure på, skriv avdelingsdirektør i Nkom Kamilla Sharma i ein e-post til NTB.

Statsadvokat Jon André Hvoslef-Eide i Økokrim omtaler digitale bedrageri som ein samfunnstrussel, og meiner kunstig intelligens gir kriminelle fleire moglegheiter. Han har ei klar oppmoding:

– Ikkje la deg lure av at personen du snakkar med ser ut til å vite mykje om deg. Del aldri sensitiv informasjon som passord, personnummer eller bankinformasjon, skriv Hvoslef-Eide i ein e-post til NTB.